Kế hoạch sinh là một danh sách ngắn các mong muốn, cho bác sĩ và đội ngũ đỡ sinh biết bạn muốn điều gì diễn ra trong và sau khi sinh. Viết ra giúp bạn hiểu rõ mong muốn của mình và dễ thống nhất với đội ngũ hơn.
Kế hoạch sinh có thể và không thể làm gì
Việc sinh nở không phải lúc nào cũng diễn ra theo kế hoạch, và có thể phải thay đổi vào phút chót. Kế hoạch sinh không phải là hợp đồng; đó là cách để chia sẻ mong muốn của bạn. Các quyết định y khoa cần thiết cho sức khỏe của mẹ và bé luôn được ưu tiên, và bác sĩ sẽ cùng bạn chọn phương án an toàn nhất cho bạn và bé. Vì vậy, sẽ có ích nếu bạn ghi cả câu trả lời cho những câu hỏi kiểu “nếu điều này xảy ra, mình muốn gì?”.
Điều quan trọng nữa là trao đổi với bác sĩ về các lựa chọn và nỗi lo của bạn trong khi viết kế hoạch. Nhờ vậy bác sĩ hiểu rõ hơn mong muốn của bạn, có thể giải thích lựa chọn nào phù hợp với bạn và cho bạn biết bệnh viện có những gì.
Bạn có thể đưa những gì vào kế hoạch?
- Nơi bạn dự định sinh và người bạn muốn ở bên: bạn đời, mẹ bạn hoặc một doula.
- Bạn có muốn vận động trong khi chuyển dạ hay không và những tư thế nào khiến bạn thấy thoải mái.
- Mong muốn về giảm đau: gây tê ngoài màng cứng, hít thở và vận động, tắm nước ấm, hoặc bạn chưa quyết định.
- Bạn có muốn có người ở bên nếu cần sinh bằng giác hút, forceps hoặc sinh mổ hay không.
- Mong muốn về phòng sinh: ánh sáng dịu, nhạc của riêng bạn, yên tĩnh, chụp ảnh.
- Dụng cụ bạn muốn dùng: bóng tập sinh, thảm hoặc bể sinh nước nếu bệnh viện có.
- Nếu bạn sinh tại bệnh viện có đào tạo sinh viên y khoa, bạn có đồng ý để sinh viên và bác sĩ đang đào tạo có mặt hay không.
- Bạn muốn nuôi bé bằng cách nào.
Ngay sau khi sinh
Hãy ghi lại cả mong muốn của bạn cho giờ đầu tiên. Đặt bé nằm da kề da trên ngực bạn ngay sau khi sinh giúp bé ấm áp và bình tĩnh, và Tổ chức Y tế Thế giới khuyến nghị bắt đầu cho con bú trong giờ đầu tiên. Kẹp dây rốn không sớm hơn 1 phút sau khi sinh (kẹp dây rốn muộn) cũng nằm trong các khuyến nghị của WHO. Hãy trao đổi trước với bác sĩ về việc bạn có muốn bạn đời cắt dây rốn hay không, và về chăm sóc thường quy cho bé như vitamin K và vắc xin viêm gan B.
Cách viết và nên trao đổi với ai
- Ngắn gọn: một danh sách gạch đầu dòng dài một trang giúp đội ngũ đọc nhanh.
- Đặt 3 hoặc 4 điều quan trọng nhất với bạn lên đầu.
- Dùng lời lẽ thể hiện mong muốn thay vì yêu cầu, ví dụ “nếu có thể, tôi muốn…”.
- Hỏi trước về quy định của bệnh viện: việc có cho người đồng hành vào phòng sinh hay không, có được uống nước khi chuyển dạ hay không, và cách thực hiện tiếp xúc da kề da cũng như kẹp dây rốn muộn có thể khác nhau giữa các bệnh viện.
- Cùng bác sĩ xem lại kế hoạch vào khoảng tuần 32, và ghi lại câu hỏi từ trước.
- Để một bản trong túi đồ đi sinh và trao đổi về kế hoạch với bạn đời hoặc người đồng hành khi sinh.
Trong mục kế hoạch sinh của Meyu, bạn có thể chọn mong muốn của mình về hình thức sinh, giảm đau, người sẽ ở bên bạn, không gian sinh, thời gian ngay sau khi sinh và chăm sóc trẻ sơ sinh, và thêm ghi chú của riêng bạn. Bạn có thể lưu kế hoạch thành PDF để chia sẻ với bác sĩ, hoặc in ra và để trong túi đồ đi sinh.
“Kế hoạch sinh không phải là hợp đồng; đó là danh sách mong muốn giúp bạn và đội ngũ nói cùng một ngôn ngữ.”
Dù kế hoạch thế nào, đừng chờ đợi trong những trường hợp sau
Hãy gọi cho bác sĩ hoặc bệnh viện khi cơn co tử cung đến mỗi 5 phút hoặc dày hơn. Nếu bạn bị vỡ ối, chảy máu, bé cử động ít hơn bình thường, hoặc cơn co đều đặn bắt đầu trước 37 tuần, hãy đến bệnh viện ngay.
Nguồn tham khảo
- NHS: What to include in your birth plan
- WHO: Making childbirth a positive experience (intrapartum care recommendations, 2018)
- WHO: Breastfeeding
- WHO: Anaemia (fact sheet; delayed cord clamping)
Meyu là công cụ cung cấp thông tin và theo dõi; ứng dụng không thay thế việc chẩn đoán hay điều trị y khoa.