De eerste 40 dagen: praktische tips voor borstvoeding

De eerste 40 dagen na de geboorte zijn een leertijd voor jou en je baby. Bij sommige moeders en baby's gaat borstvoeding meteen goed, bij anderen kost het tijd, maar bijna alle moeders kunnen genoeg melk maken voor hun baby.

Het eerste uur en colostrum

Je baby direct na de geboorte bloot tegen je huid houden (huid-op-huidcontact) houdt je baby warm en rustig, helpt de ademhaling stabiel te worden en is een goed begin van de eerste voeding. De Wereldgezondheidsorganisatie raadt aan om binnen het eerste uur na de geboorte met borstvoeding te beginnen. Ook na een keizersnede is huid-op-huidcontact meestal mogelijk.

De dikke, goudgele melk van de eerste dagen heet colostrum. Die is zo geconcentreerd dat je baby per voeding maar ongeveer een theelepel nodig heeft. Meestal neemt je melk 2 tot 4 dagen na de geboorte toe en merk je misschien dat je borsten voller aanvoelen.

Hoe vaak geef je de borst?

Geef je baby in de eerste weken zo vaak en zo lang de borst als die wil. Als ruwe richtlijn: reken op minstens 8 tot 12 voedingen of meer in 24 uur; in de eerste dagen wil je baby misschien elke 1 tot 3 uur drinken. Probeer vroege hongersignalen op te vangen, zoals onrustig zijn, op vuistjes zuigen, zachte geluidjes maken, of het hoofd draaien en de mond openen; een huilende baby is moeilijker te voeden. Nachtvoedingen tellen ook, want 's nachts maak je meer prolactine aan, het hormoon dat je melkproductie opbouwt.

Zo zie je dat je baby goed aangehapt heeft

• Het hoofd en lijf van je baby liggen in een rechte lijn, met het gezicht naar je borst.
• Breng je baby naar de borst in plaats van je borst naar je baby toe te buigen; begin met de neus ter hoogte van je tepel, zodat je baby de mond wijd opendoet.
• De kin raakt je borst, de onderlip is naar buiten gekruld en je ziet boven de bovenlip meer van de donkere huid rond je tepel (tepelhof) dan eronder.
• Na de eerste paar krachtige zuigbewegingen hoort de voeding geen pijn te doen.
• Snelle zuigbewegingen gaan over in lange, ritmische zuigbewegingen en slikken, met af en toe een pauze.

Doen je tepels bij elke voeding pijn, of gaan ze kloven of bloeden, dan ligt het meestal aan het aanhappen. Stop niet met borstvoeding; vraag op tijd hulp aan je verloskundige, een lactatiekundige of je arts.

Krijgt je baby genoeg melk?

• In de eerste 48 uur zijn 2 of 3 natte luiers gebruikelijk; vanaf dag 5 kun je per 24 uur minstens 6 zware natte luiers verwachten.
• Na de meeste voedingen lijkt je baby rustig en tevreden, en voelen je borsten zachter aan.
• Het is normaal dat baby's in de eerste 3 tot 4 dagen een beetje afvallen; de meeste zijn na ongeveer 2 weken weer op hun geboortegewicht.

Zolang de borstvoeding nog niet goed op gang is, kan flesvoeding of een speen je melkproductie verminderen. Bepaal samen met je zorgteam of je baby iets extra's nodig heeft. De Wereldgezondheidsorganisatie raadt de eerste 6 maanden alleen moedermelk aan.

“Borstvoeding is een vaardigheid die jij en je baby samen leren, en om hulp vragen hoort bij dat leren.”

Zorg goed voor jezelf en vraag hulp als je die nodig hebt

Neem tijd om te rusten en vraag hulp in het huishouden. Alcohol en roken kunnen de melkproductie verstoren. Vertel je arts of apotheker dat je borstvoeding geeft voordat je medicijnen neemt. Ben je in de zwangerschap begonnen met vitamine D en ijzer, dan loopt dat na de geboorte nog een tijdje door; overleg met je arts hoe lang je ze neemt. En stel in deze situaties hulp niet uit:

• Een rode, warme en pijnlijke plek of een harde plek in je borst, samen met griepachtige klachten zoals koorts en rillingen, kan een borstontsteking (mastitis) zijn. Blijf borstvoeding geven, en ga naar je arts als het binnen 12 tot 24 uur niet beter wordt.
• Heeft je baby minder natte luiers dan verwacht, wil je baby niet drinken of komt je baby niet aan, praat dan met je verloskundige of arts.
• Worden de huid of het oogwit van je baby geel, ga dan naar een arts. Is de geelzucht in de eerste 24 uur begonnen, of is een baby met geelzucht erg slaperig of moeilijk wakker te krijgen, drinkt de baby niet, heeft de baby een temperatuur van 38°C of hoger of 36°C of lager, of heeft de baby moeite met ademen, bel dan je lokale alarmnummer of ga meteen naar de spoedeisende hulp.